Umowa o dzieło jest umową cywilnoprawną uregulowaną w przepisach Kodeksu cywilnego. W wyniku tak zawartej umowy przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający zobowiązuje się ze swej strony do zapłaty wynagrodzenia.
1 stycznia 2021 r. weszły w życie przepisy Tarczy Antykryzysowej, według których płatnik składek lub osoba fizyczna zlecająca dzieło musi informować ZUS o zawarciu takiej umowy.
Obowiązek ten nie dotyczy umów o dzieło:
• zawartych z własnym pracownikiem,
• wykonywanych na rzecz własnego pracodawcy, ale zawartych z innym podmiotem,
• zawartych z osobami prowadzącymi działalność gospodarczą na wykonanie przez nie usług, które wchodzą w zakres prowadzonej działalności.
Umowy zawarte od 1 stycznia 2021 r. trzeba wykazać w nowym formularzu RUD (zgłoszenie umowy o dzieło). Należy go złożyć w ciągu 7 dni od zawarcia umowy o dzieło. Formularz RUD można przekazać elektronicznie przez Platformę Usług Elektronicznych (PUE) ZUS.
Dla każdego wykonawcy dzieła trzeba złożyć oddzielny formularz RUD. W jednym formularzu RUD można wykazać maksymalnie 10 umów zawartych z jednym wykonawcą.
Koszty wynagrodzeń umów o dzieło ewidencjonowane są na zasadach ogólnych. W zależności jednak od tego, z kim taka umowa jest zawarta, różne będą skutki dla celów ZUS.
Umowa o dzieło nie stanowi samodzielnego tytułu do ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego. Jednak umowa o dzieło zawarta z własnym pracownikiem, z którym przedsiębiorca ma również podpisaną umowę o pracę lub jeżeli w ramach umowy o dzieło wykonuje on pracę na rzecz swojego pracodawcy, w takiej sytuacji od zawartej umowy o dzieło trzeba odprowadzić wszystkie obowiązkowe składki, jak od umowy o pracę.
W przypadku zawarcia umowy o dzieło z wykonawcą, z którym podpisana jest również umowa o pracę, wykonawca dzieła dla celów ubezpieczeniowych w ZUS traktowany jest jak pracownik. Przychód z umowy o dzieło zawartej z własnym pracodawcą należy zatem doliczyć do przychodu pracownika z tytułu umowy o pracę. Suma tych przychodów z umów stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne zatrudnionego. Pracownik podlega obowiązkowo wszystkim ubezpieczeniom społecznym zarówno z umowy o pracę, jak i umowy o dzieło, w tym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu. Dodatkowo za taką osobę obowiązkowe są też składki na FP i FGŚP.
Jeżeli jednak została zawarta umowa o dzieło z własnym pracownikiem, który dodatkowo prowadzi działalność gospodarczą, a profil działalności gospodarczej wykonawcy dzieła pokrywa się z wykonywaną umową, wówczas przychód pracownika z tej umowy o dzieło jest traktowany jako przychód z działalności gospodarczej. W takim wypadku z wynagrodzenia z tytułu umowy o dzieło nie nalicza się i nie odprowadza składek ani na ubezpieczenia społeczne, ani na zdrowotne.
Również umowa o dzieło z własnym pracownikiem, który przebywa na urlopie bezpłatnym nie powoduje powstania obowiązku ubezpieczeń społecznych ani ubezpieczenia zdrowotnego.