Nowy rok przyniesie szereg istotnych zmian w polskim systemie ubezpieczeń społecznych. Wpłyną one bezpośrednio na portfele przedsiębiorców, osoby pracujące na etacie czy zleceniu oraz wybraną grupę emerytów.
📈 Podwyżki składek dla pracowników i przedsiębiorców
Od stycznia 2026 roku wzrosną miesięczne koszty zatrudnienia, co wiąże się z podwyżką płacy minimalnej. Wzrost podstawy wymiaru składek dotknie przede wszystkim osoby najlepiej zarabiające.
- Wyższe składki dla najlepiej zarabiających: Limit podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wzrośnie do 282 600 zł rocznie (z 260 190 zł w 2025 roku). Oznacza to, że osoby przekraczające ten próg zapłacą w skali roku o 2 523 zł wyższe składki ZUS.
- Wzrost kosztów dla małych firm: Dla przedsiębiorców, zwłaszcza tych rozpoczynających działalność i korzystających z preferencyjnych składek, wzrost kosztów będzie znaczący. Przykładowo, minimalna miesięczna składka zdrowotna wzrośnie do 432,54 zł, co stanowi podwyżkę o 117,58 zł miesięcznie w stosunku do 2025 roku.
🧑💼 Nowe zasady ulgi „mały ZUS plus” dla przedsiębiorców
Od 1 stycznia 2026 r. zmieniają się zasady korzystania z popularnej ulgi, która pozwala prowadzącym działalność gospodarczą płacić niższe składki. Kluczowa zmiana dotyczy okresu, w którym można z ulgi skorzystać.
Zgodnie z nowymi zasadami, przedsiębiorca w każdym okresie 60 kolejnych miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności może opłacać preferencyjne składki przez maksymalnie 36 miesięcy. To uporządkowanie dotychczasowych zasad. Co ważne, prawo do 36-miesięcznego limitu na nowych zasadach przysługuje niezależnie od tego, czy przedsiębiorca korzystał z ulgi wcześniej.
🏥 Zmiany w zasadach zwolnień lekarskich (L4)
Nowelizacja ustawy doprecyzowuje, co można, a czego nie wolno robić podczas zwolnienia chorobowego, oraz wzmacnia uprawnienia kontrolne ZUS.
- Praca u jednego pracodawcy podczas L4 u drugiego: Od 2026 roku będzie możliwe przebywanie na zwolnieniu lekarskim u jednego pracodawcy i jednoczesne wykonywanie pracy u innego, pod warunkiem że charakter tej pracy nie jest sprzeczny z celem zwolnienia. Przykładowo, osoba z kontuzją dłoni, która nie może wykonywać pracy fizycznej, może prowadzić zajęcia dydaktyczne.
- Jaśniejsze definicje: Ustawa precyzyjnie definiuje niedozwoloną „pracę zarobkową” (każdą czynność przynoszącą dochód, poza incydentalnymi wyjątkami) oraz „aktywność niezgodną z celem zwolnienia” (taką, która utrudnia leczenie). Dopuszczalne pozostają codzienne czynności, jak zakupy czy spacer.
- Większe uprawnienia kontrolne ZUS: Zakład zyska szersze kompetencje w zakresie kontroli prawidłowości orzeczeń o niezdolności do pracy, w tym możliwość ich uchylania.
📄 Nowe zaświadczenia „Stażowe” dla pracowników
Od 1 stycznia 2026 roku (dla sektora finansów publicznych) i od 1 maja 2026 (dla pozostałych pracodawców) osoby zatrudnione będą mogły zaliczyć do stażu pracy okresy inne niż praca na umowę o pracę.
Do stażu będzie można doliczyć m.in. okresy prowadzenia działalności gospodarczej, wykonywania umów zlecenia czy agencyjnych, pod warunkiem opłacania wtedy składek. Aby to zrobić, pracownik będzie musiał uzyskać od ZUS specjalne zaświadczenie (USP), które można złożyć wyłącznie elektronicznie przez platformę eZUS.
👵 Wyrównanie emerytur dla tzw. „czerwcowych emerytów”
Jedną z najważniejszych zmian dla świadczeniobiorców będzie naprawienie błędu systemowego, który przez lata powodował zaniżanie emerytur osobom przechodzącym na nie w czerwcu.
- Kogo dotyczy? Zmiana obejmie osoby, którym emeryturę ustalono lub przeliczono w czerwcu w latach 2009–2019, oraz pobierających renty rodzinne po takich osobach. ZUS szacuje, że chodzi o około 260 tysięcy świadczeń.
- Na czym będzie polegać? Od 1 stycznia 2026 ZUS automatycznie przeliczy te świadczenia na wyższe. Szacowany wzrost to najczęściej 150–250 zł brutto miesięcznie. Co istotne, ta nowa, wyższa kwota będzie później bazą do marcowej waloryzacji wszystkich emerytur (prognozowany wskaźnik na 2026 rok to 4,88%).
- Czy trzeba składać wniosek? Nie, przeliczenie następuje automatycznie. Należy jednak pamiętać, że podwyżka obowiązuje tylko od stycznia 2026; ustawa nie przewiduje wypłaty wyrównania za wcześniejsze lata.
Podsumowując, 2026 rok przyniesie z ZUS zarówno podwyżki kosztów (szczególnie dla przedsiębiorców i wysokich zarobków), jak i nowe ułatwienia, jak możliwość łączenia L4 z pracą czy uznawanie szerszego zakresu okresów do stażu pracy. Kluczowa jest także długo oczekiwana korekta emerytur dla osób poszkodowanych przez dawny system waloryzacji.
Biuro Rachunkowe Warszawa Ochota // Biuro Księgowe Warszawa Ochota // Księgowy Warszawa Ochota // Księgowość online
00-807 Warszawa, al.Jerozolimskie 96, Tel.:22 299 77 18 Mob.:(+48) 537 450 693 kontakt@linefinance.com.pl