Zajęcie wynagrodzenia przez komornika to trudny moment, jednak prawo chroni część dochodów każdego dłużnika, w tym osób pracujących na umowie zlecenia. Dla zleceniobiorców obowiązują specyficzne zasady określające kwotę wolną od zajęcia. W artykule przedstawiamy aktualne progi na 2025 rok wraz z praktycznym przykładem obliczeń.
Podstawa prawna
Zasady zajęcia wynagrodzenia reguluje art. 871 Kodeksu postępowania cywilnego. Dla dochodów z umów cywilnoprawnych, do których zalicza się umowa zlecenia, stosuje się przepisy dotyczące „innych źródeł dochodu”.
Aktualne kwoty wolne na 2025 rok
Od 1 stycznia 2025 roku obowiązują następujące kwoty i progi, po przeliczeniu za pomocą współczynnika waloryzacyjnego 1,1414:
- Kwota absolutnie wolna od zajęcia: 1 370 zł miesięcznie (dawna kwota bazowa 1 200 zł × 1,1414). Dochód do tej wysokości jest całkowicie chroniony.
- Progi częściowego zajęcia:
- Próg I: Dochód od 1 370,01 zł do 2 776,45 zł podlega zajęciu tylko w 30%.
- Próg II: Dochód od 2 776,46 zł do 5 541,73 zł podlega zajęciu w 50%.
- Próg III: Dochód od 5 541,74 zł do 11 083,45 zł podlega zajęciu w 60%.
- Próg IV: Dochód powyżej 11 083,46 zł podlega zajęciu w 75%.
Uwaga: W przypadku obowiązkowych świadczeń alimentacyjnych kwota wolna jest niższa i wynosi 1 141,67 zł (dawna kwota 1 000 zł × 1,1414), a progi zajęcia są bardziej restrykcyjne.
Przykład obliczenia dla zleceniobiorcy
Załóżmy, że Jan Kowalski pracuje na umowie zlecenia i uzyskuje z tego tytułu 4 500 zł miesięcznie. Komornik dokonuje zajęcia w sprawie niespłaconej pożyczki (nie alimenty).
Krok 1: Ustalenie kwoty wolnej absolutnej
Pierwsze 1 370 zł dochodu Jana jest całkowicie wolne od zajęcia.
Krok 2: Obliczenie zajęcia w poszczególnych progach
- Próg I: Obliczamy część dochodu mieszczącą się w pierwszym przedziale: 2 776,45 zł – 1 370 zł = 1 406,45 zł.
Z tej kwoty komornik może zająć 30%: 1 406,45 zł × 30% = 421,94 zł. - Próg II: Dochód Jana (4 500 zł) przekracza próg I, ale nie sięga progu III. Obliczamy pozostałą część: 4 500 zł – 2 776,45 zł = 1 723,55 zł.
Z tej kwoty komornik może zająć 50%: 1 723,55 zł × 50% = 861,78 zł.
Krok 3: Podsumowanie zajęcia
- Łączna kwota podlegająca zajęciu: 421,94 zł + 861,78 zł = 1 283,72 zł.
- Komornik przekazuje tę kwotę wierzycielowi.
Krok 4: Obliczenie kwoty netto dla zleceniobiorcy
- Dochód Jana: 4 500 zł
- Minus zajęcie komornicze: 1 283,72 zł
- Do dyspozycji Jana pozostaje: 3 216,28 zł.
Ważne różnice: umowa zlecenie a umowa o pracę
Zleceniobiorcy są w nieco gorszej sytuacji niż osoby na etacie:
- Brak ochrony składników wynagrodzenia: U pracownika chronione są m.in. ekwiwalent za urlop, wynagrodzenie za czas choroby, dieta. U zleceniobiorcy zajęciu podlega cała kwota wynagrodzenia bez wyłączeń.
- Niższe kwoty progowe: Kwota wolna absolutna i progi są dla „innych źródeł dochodu” (w tym zlecenia) niższe niż dla stosunku pracy.
Obowiązki zleceniodawcy po otrzymaniu nakazu
- Niezwłoczna realizacja: Od chwili otrzymania tytułu wykonawczego zleceniodawca jest obowiązany dokonywać potrąceń.
- Prawidłowe wyliczenia: Należy stosować aktualne progi i zasady.
- Terminowe przekazywanie: Potrącone kwoty muszą być przekazane komornikowi w ustawowym terminie.
Co może zrobić zleceniobiorca w trudnej sytuacji?
Jeśli standardowa kwota wolna nie zapewnia minimum egzystencji, dłużnik może:
- Złożyć wniosek o podwyższenie kwoty wolnej do sądu, wykazując szczególną sytuację (np. choroba, konieczność leczenia, utrzymanie rodziny).
- Negocjować ugodę z wierzycielem na korzystniejszych zasadach.
- Skorzystać z pomocy prawnej (doradca obywatelski, poradnia prawna).
Podsumowanie
Ochrona kwoty wolnej od zajęcia to fundamentalna gwarancja socjalna. Mimo że zasady dla zleceniobiorców są mniej korzystne, zabezpieczają one minimum niezbędne do życia. Kluczowe jest znajomość obowiązujących progów na dany rok, co pozwala samodzielnie oszacować swoją sytuację finansową po ewentualnym zajęciu. W przypadku wątpliwości zawsze warto zasięgnąć porady specjalisty.
PRZYKŁAD:
Obliczanie zajęcie komornicze od wynagrodzenia 3 055,68 zł brutto z umowy zlecenia, zgodnie z progami na 2025 rok.
Dane:
- Dochód (brutto): 3 055,68 zł
- Kwota wolna absolutna (2025): 1 370 zł
- Progi (2025):
- I próg: 1 370,01 zł – 2 776,45 zł → zajęcie 30%
- II próg: 2 776,46 zł – 5 541,73 zł → zajęcie 50%
Obliczenia krok po kroku:
1. Wydzielenie kwoty wolnej absolutnej:
Pierwsze 1 370 zł jest chronione. Obliczamy podstawę do dalszego zajęcia:
3 055,68 zł – 1 370 zł = 1 685,68 zł (kwota „do zajęcia”)
2. Obliczenie zajęcia w I progu (30%):
I próg sięga do 2 776,45 zł, a jego wolna część to: 2 776,45 zł – 1 370 zł = 1 406,45 zł.
Nasza kwota „do zajęcia” (1 685,68 zł) jest większa niż szerokość I progu (1 406,45 zł). Oznacza to, że cały I próg jest wykorzystany.
- Zajęcie z I progu: 1 406,45 zł × 30% = 421,94 zł
Po wypełnieniu I progu pozostaje:
1 685,68 zł – 1 406,45 zł = 279,23 zł (trafia to do II progu)
3. Obliczenie zajęcia w II progu (50%):
Pozostałe 279,23 zł podlega zajęciu w 50%.
- Zajęcie z II progu: 279,23 zł × 50% = 139,62 zł (w zaokrągleniu do groszy)
4. Podsumowanie zajęcia:
Zajęcie z I progu: 421,94 zł
Zajęcie z II progu: 139,62 zł
RAZEM KWOTA ZAJĘTA: 421,94 zł + 139,62 zł = 561,56 zł
5. Co zostaje zleceniobiorcy?
Wynagrodzenie brutto: 3 055,68 zł
Minus zajęcie komornicze: – 561,56 zł
= KWOTA DO WYPŁATY PRZEJ ZLECENIODAWCĘ: 2 494,12 zł
Podsumowanie:
- Dochód brutto: 3 055,68 zł
- Kwota zajęta przez komornika: 561,56 zł
- Kwota wypłacona zleceniobiorcy (przed jego składkami): 2 494,12 zł
- Efektywna stopa zajęcia: (561,56 zł / 3 055,68 zł) * 100% ≈ 18,4%
Kluczowa uwaga praktyczna:
Z kwoty 2 494,12 zł, która zostanie wypłacona, zleceniobiorca musi sam opłacić składki ZUS (społeczne i zdrowotne) oraz zaliczkę na podatek dochodowy. Komornik zajmuje wynagrodzenie przed odliczeniem tych obowiązków. To oznacza, że realny dochód netto „do ręki” będzie niższy. Przykładowo, przy typowych składkach, z tej kwoty może ostatecznie pozostać ok. 1 900 – 2 000 zł na życie po opłaceniu wszystkich składek i podatku.
Jeśli potrzebujesz symulacji z dokładnym wyliczeniem składek ZUS i zaliczki na PIT od tej kwoty, daj znać – mogę to również przedstawić.
Biuro Rachunkowe Warszawa Ochota // Biuro Księgowe Warszawa Ochota // Księgowy Warszawa Ochota // Księgowość online
00-807 Warszawa, al.Jerozolimskie 96, Tel.:22 299 77 18 Mob.:(+48) 537 450 693 kontakt@linefinance.com.pl