Od początku 2026 roku sposób obliczania stażu pracy uległ przełomowej zmianie. Dotychczas liczyła się głównie praca „na etacie”, a teraz w skład stażu można wliczyć m.in. prowadzenie własnej firmy, pracę na umowie zlecenia czy agencyjnej . Nowe przepisy sprawiają, że dotychczas niewidzialne dla prawa okresy aktywności zawodowej – znane jako „stażowe” – nabierają realnej wartości .
Zmiany wprowadzono ustawą z 26 września 2025 r. o zmianie Kodeksu pracy. Zgodnie z nowymi przepisami, nieuznawane wcześniej za „pracę” okresy aktywności zawodowej traktowane są tak samo, jak praca na umowie o pracę. Głównym celem tej zmiany jest wyrównanie szans osób, które w swoim życiu zawodowym podejmowały różne formy aktywności, nie tylko pracę w ramach stosunku pracy.
Co wchodzi w skład nowego stażu?
Do stażu pracy, od którego zależą kluczowe uprawnienia pracownicze, od 2026 roku można zaliczyć znacznie szerszy katalog okresów niż dotychczas.
Okresy, które zalicza się do stażu pracy (od 2026 roku):
- Okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, za które opłacano składki emerytalne i rentowe .
- Okresy wykonywania umowy zlecenia, umowy o świadczenie usług lub umowy agencyjnej, w czasie których podlegano ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym .
- Okresy współpracy z osobą prowadzącą działalność gospodarczą lub wykonującą umowy cywilnoprawne .
- Okres pierwszych 6 miesięcy prowadzenia działalności (tzw. „ulga na start”), w którym przedsiębiorca był zgłoszony tylko do ubezpieczenia zdrowotnego .
- Okresy, w których finansowano składki z tytułu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem przez osobę prowadzącą działalność lub współpracującą .
- Okresy pracy zarobkowej za granicą, wykonywanej na innej podstawie niż stosunek pracy .
Co bardzo istotne, przepisy działają wstecz. Oznacza to, że pracownik może wliczyć do swojego stażu udokumentowane okresy z przeszłości, nawet te sprzed wejścia w życie nowych regulacji .
Ważne: Nowe przepisy obejmują także umowy zlecenia wykonywane podczas studiów lub w czasie korzystania z ulgi podatkowej dla osób do 26. roku życia, mimo że wówczas nie podlegało się obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym .
Jak udokumentować nowy staż? Kluczowa rola ZUS
Warunkiem zaliczenia nowych okresów do stażu pracy jest ich odpowiednie udokumentowanie . Dla większości wymienionych wyżej aktywności głównym dokumentem będzie elektroniczne zaświadczenie wydawane przez ZUS.
Procedura krok po kroku:
- Złóż wniosek elektronicznie: Aby uzyskać zaświadczenie, należy złożyć wyłącznie w formie elektronicznej wniosek o symbolu USP przez swoje konto w systemie eZUS . Wniosek ten jest dostępny od 1 stycznia 2026 roku .
- Sprawdź, czy potrzebujesz dwóch wniosków: Jeśli okres, który chcesz wliczyć, rozpoczął się przed 1 stycznia 1999 roku, musisz złożyć również tradycyjny wniosek papierowy US-7, ponieważ dane sprzed tej daty nie są zapisane w elektronicznych systemach ZUS . Okres, który rozpoczął się przed 1999 r., a trwał po tej dacie, wymaga złożenia obu wniosków.
- Czekaj na decyzję: ZUS wyda zaświadczenie na podstawie danych zapisanych na Twoim koncie ubezpieczonego. Jeśli danych nie będzie, otrzymasz decyzję o odmowie i będziesz mógł wnieść o postępowanie wyjaśniające, dołączając własne dokumenty .
- Przedstaw zaświadczenie pracodawcy: Uzyskane zaświadczenie należy dostarczyć do swojego pracodawcy.
Na dostarczenie dokumentów pracodawcy masz 24 miesiące, licząc od daty obowiązywania przepisów dla Twojego sektora .
Dwie daty startu: sektor publiczny i prywatny
Nowe zasady nie weszły w życie dla wszystkich jednocześnie. Ustawodawca wprowadził różne terminy obowiązywania w zależności od sektora, w którym jest zatrudniony pracownik :
| Sektor zatrudnienia | Data rozpoczęcia obowiązywania nowych przepisów |
|---|---|
| Sektor publiczny (jednostki sektora finansów publicznych) | 1 stycznia 2026 roku |
| Sektor prywatny (pozostali pracodawcy) | 1 maja 2026 roku |
Oznacza to, że pracownik zatrudniony w urzędzie może składać wniosek i domagać się uznania nowego stażu już od początku stycznia 2026, natomiast pracownik firmy prywatnej – dopiero od maja. Uprawnienia przysługują jednak od dnia ich nabycia, a nie później niż od wskazanej powyżej daty dla danego sektora .
Jakie uprawnienia zależą od stażu pracy?
Wliczenie dodatkowych okresów do stażu pracy ma bezpośredni i wymierny wpływ na wiele praw pracowniczych .
- Dłuższy urlop wypoczynkowy: Podstawowy wymiar urlopu to 20 dni. Po osiągnięciu co najmniej 10 lat stażu pracy przysługuje 26 dni urlopu . Nowe przepisy pozwalają szybciej osiągnąć ten próg. Jeśli w trakcie roku kalendarzowego osiągniesz 10-letni staż, przysługuje Ci tzw. urlop uzupełniający (różnica 6 dni) .
- Dodatek stażowy: W wielu zakładach pracy, zwłaszcza w sektorze publicznym, po przepracowaniu określonej liczby lat (np. 5, 10, 20) przysługuje stały dodatek do wynagrodzenia. Nowy staż pozwala na szybsze nabycie tego prawa .
- Dłuższy okres wypowiedzenia i wyższa odprawa: Zakładowy staż pracy (czyli czas pracy u danego pracodawcy) wpływa na długość okresu wypowiedzenia umowy o pracę oraz na wysokość odprawy należnej w określonych przypadkach rozwiązania umowy .
- Nagroda jubileuszowa: Prawo do nagrody za długoletnią pracę również zależy od stażu .
- Wymagania w rekrutacji: Nowy staż będzie uwzględniany w nowych naborach na stanowiska pracy, gdzie wymagany jest określony okres doświadczenia zawodowego .
Podsumowując, zmiany w zasadach obliczania stażu pracy w 2026 roku są jedną z ważniejszych reform na rynku pracy ostatnich lat. Wymagają one aktywności od pracowników – w postaci złożenia wniosków do ZUS – ale w zamian oferują realne i cenne korzyści, wyrównując szanse wszystkich, którzy swoją zawodową drogę budowali w różnych formach.
Biuro Rachunkowe Warszawa Ochota // Biuro Księgowe Warszawa Ochota // Księgowy Warszawa Ochota // Księgowość online
00-807 Warszawa, al.Jerozolimskie 96, Tel.:22 299 77 18 Mob.:(+48) 537 450 693 kontakt@linefinance.com.pl